Vatoz ve Folya-Kıkırdaklı Balıklar

Vatoz ve Folya-Kıkırdaklı Balıklar


Köpekbalıklarıyla yakın akraba olan yassı gövdeli, kıkırdaklı balıklardır İskeletlerinin kemik yerine kıkırdaktan oluşmasının yanı sıra, solungaçları da kemikli balıklardan farklı olarak kapaksızdır ve gövdelerinin altındaki belirgin yarıklarla dışarı açılır
Vatoz ve folyalarm gövdesini dikenli pullar örter Deniz diplerinde yaşamalarından ötürü gövdeleri bu ortama uyum sağlayarak yassılaşmıştır Dipte yaşama alışkanlığı kalkanba-lığı ve dilbalığı gibi balıkların da gövdesini benzer biçimde etkilemiştir

Ama yassıbalık-lar adı altında toplanan bu türler ayn bir grup oluşturan kemikli balıklar arasında yer alır Vatoz ve folyalarm son derece gelişmiş göğüs yüzgeçleri vardır Başın altındaki bu yüzgeçler gövdenin ana bölümünü oluşturur vebalığın yüzmesini sağlar Balık yüzebilmek için, göğüs yüzgeçlerini suyu dalgalandıracak biçimde hareket ettirir Vatoz ve folyalarm kuyrukları dar, birçoğunda dikenlidir Bu dikenler iğneli vatozdaki gibi zehirli olabilir Zehirli dikeni ya da dikenleriyle etkin bir silaha dönüşen kuyruk, savunma amacıyla kullanılır





Vatoz ve folyalar solungaçlarından geçirerek solungaç yarıklarından bıraktıkları suyu kendilerine özgü bir yoldan alırlar Dipte kuma gömülü olarak yatarken yalnız başlarının üst bölümünün dışarıda kalması solunum yapmalarına yeter Çünkü gözlerinin hemen gerisinde bulunan iki delikten solunum için gerekli suyu alırlar Bu delikler etli uzantılarla kapanabilir

Erkek vatoz ve folyalar çoğu balıktan farklı olarak yumurtaları dişinin içinde döller Yumurtalar suya bırakılmadan önce boynuzsu bir kılıfla sarılır Bu kılıfların köşelerinden iplik biçiminde yarıklı borucuklar uzar Yarıklardan giren su kılıfın içinde gelişen balığı kuşatır Yeterince büyüyen balık, kılıfı yararak dışarı çıkar

Yavrular yaşamlarının ilk döneminde düşmanlarından çok iyi korunduklarından dişilerin aşırı ölçüde yumurtlamasına gerek kalmaz Bazı vatoz ve folyalar ise yumurtlayarak değil, canlı yavru doğurarak ürer

Vatoz ve folyalarm birçok türü vardır Örneğin en iri vatozlardan biri olan büyük vatoz (Raja binoculata) yaklaşık 2,5 metre uzunluğa erişir Bu tür Büyük Okyanus'un doğu kesimlerinde yaşar Atlas Okyanusu' nun doğu kıyılarında rastlanan düğmeli vatoz (Raja clavata) Türkiye'yi çevreleyen sularda görülen 10 kadar türden biridir Uzunluğu 1 metreyi aşabilen bu tür alt ve üst yüzeylerine dağılmış, düğme biçiminde kabartılar oluşturan dikenli pullarıyla dikkat çeker

Folyalar çok iri olabilir Dev kulaklı folyanın (Manta birostris) genişliği 7 metreyi, ağırlığı 450 kilogramı aşar Bayağı folyanın {Myliobatis aquila) uzunluğu ince ve uzun kuyruğuyla birlikte 2,6 metreyi bulur Vatoz ve folyaların kesilen göğüs yüzgeçleri birçok ülkede yaygın biçimde tüketilmektedir